15 september 2020 – Het nieuwe GLB (vanaf 2023) gaat toekomstbestendige landbouw sterker belonen. Eén van de ideeën is om dat te doen via ecoregelingen en een puntensysteem. Agrariërs die op hun bedrijf ruimte maken voor houtopstanden of ecologische slootranden bijvoorbeeld, kunnen daarvoor een vergoeding krijgen.

We hebben in Nederland grote uitdagingen op het gebied van milieu, klimaat en natuur. Het nieuwe GLB verandert mee en richt zich op die uitdagingen. Het puntensysteem is een voorbeeld van een prestatiegerichte betaling, die eraan bijdraagt dat we de gestelde doelen gaan halen.

  • Hoe kan dat precies gaan werken?
  • Hoe bepalen we wat wel en wat geen punten oplevert?
  • En hoe implementeer je dit zo eenvoudig mogelijk op je bedrijf?
  • Hoe regel je de controle in?
  • Is het een goed idee?

Dat bespreken we in een webinar op 22 september om 15.30 uur. Dit webinar wordt georganiseerd door de programmaorganisatie van Rijk en provincies die werkt aan het Nationaal Strategisch Plan. Je kan het webinar volgen door je hieronder aan te melden. Je kan in het webinar heel eenvoudig vragen stellen of opmerkingen maken en daar zullen de gasten uitgebreid de tijd voor nemen.

Wie zijn de gasten?

  • Aard Mulders is beleidsadviseur bij het Ministerie van LNV en lid van de programmaorganisatie die het Nationaal Strategisch Plan opstelt.
  • Ben Haarman is portefeuillehouder Natuur- en Landschapsontwikkeling bij LTO Nederland
  • Alex Datema is voorzitter van BoerenNatuur, de organisatie onder wiens paraplu een groot deel van de GLB pilots wordt uitgevoerd.

Het gesprek wordt geleid door Jessica van Spengen.

Voor wie is dit interessant?

  • Voor boeren die zich graag tijdig voorbereiden op het nieuwe GLB
  • Voor boeren op zoek naar kansen om hun bedrijf te verduurzamen
  • Sectorvertegenwoordigers en andere belanghebbenden die een mening willen vormen
  • Organisaties die op zoek zijn naar manieren om ons voedselsysteem te verduurzamen en de landbouw te helpen in de transitie naar een meer klimaatvriendelijke kringlooplandbouw in een biodivers boerenlandschap.

Voor eventuele vragen kan je terecht bij: Jantina Wiersma, j.wiersma@fryslan.frl of via 0611317577

Aanmelden kan via https://toekomstglb.nl/webinar-op-22-september-het-nieuwe-glb-ecoregelingen-en-een-puntensysteem/ 

Slechtste jaar ooit voor de Grutto
2020 gaat de boeken in als het slechtste broedseizoen tot nu toe voor de grutto in weidevogelbolwerk Friesland. Nog niet één op de tien paartjes die aan een nest begonnen, wisten een jong groot te krijgen. “In de zeventien jaar dat we nu onderzoek doen aan grutto’s hebben we nog niet eerder zo’n slecht resultaat gezien”, zegt Jos Hooijmeijer, onderzoeker van de Rijksuniversiteit Groningen.


Predatie

De meeste verliezen lijden de grutto’s nu doordat hun eieren of kuikens worden opgegeten door rovers als marter, reiger of kraai. “Vorig jaar waren er heel veel muizen. Zo’n jaar zorgt ervoor dat de aandacht van de predatoren even van de weidevogels wordt afgeleid. Maar ná zo’n muizenjaar zien we altijd extra predatie van weidevogeleieren en -kuikens. Dit jaar was dat wel heel extreem”, aldus Hooijmeijer.


Grutto op toren Mediapark

Ook tijdens de trek vindt predatie plaats, hoewel dat volgens Jelle Loonstra, ook Rijksuniversiteit Groningen, niet de hoofdoorzaak is van de achteruitgang van de grutto. Deze week werden de zender en het geringde pootje gevonden van een grutto, die een paar weken geleden op trek naar het zuiden gestrand moest zijn bij de 200 meter hoge communicatietoren van het Mediapark in Hilversum, zo bleek uit de gps-gegevens van de zender. Vrijwel zeker is de grutto te grazen genomen door een slechtvalk, die op grote hoogte zijn maaltje heeft zitten nuttigen. Zender en pootje werden na een speurtocht aangetroffen aan de voet van de toren.


Vrije val

De broedresultaten zijn nu al vele jaren op rij te slecht om het aantal grutto’s in Nederland op peil te houden. Ons land heeft een grote verantwoordelijkheid voor de grutto. Driekwart van de grutto’s broedt bij ons. Om die reden werd de vogel door de luisteraars van Vroege Vogels in 2015 dan ook tot Nationale Vogel verkozen.


Drastische keuzes
Volgens onderzoeker Hooijmeijer is het tijd voor drastische keuzes. “Ons platteland is veel te arm geworden aan weidevogels. Er zijn ook geen alternatieve prooien voor rovers. Dan is het logisch dat predatoren als marter en kraai zich massaal op de laatste weidevogelkuikens storten. Als we de weidevogels alleen nog in kleine reservaten in stand weten te houden, dan worden dat gewoon snackbars voor rovers.”

Alle predatoren bestrijden is volgens Hooijmeijer ondoenlijk. “Als je de vossen bestrijdt, dan springt de steenmarter gewoon in het ontstane gat. En als je ook díe gaat bestrijden, staan hermelijn, wezel en bunzing weer klaar. Willen we écht werk maken van de bescherming van weidevogels, dan zullen we de inrichting van ons platteland op een drastisch andere manier moeten aanpakken.”

Bron: Vroege vogels van BBN Vara 21 aug 2020

In welke mate bent u bezig met natuurinclusieve landbouw?
Waar wilt u kennis over verkrijgen?

  • U kunt per onderdeel aangeven hoe actief u met dit onderwerp bezig bent.
  • U kunt dit ook doen via www.livinglabfryslan.frl/poster Door op
    de afbeeldingen te klikken, krijgt u de volledige tekst en uitleg bij de diverse
    onderwerpen te zien. Na het invullen tonen we u een overzicht waaruit
    duidelijk wordt waarin en hoe actief u bent met natuurinclusieve landbouw.
  • U kunt aangeven over welke onderwerpen u meer kennis zou willen verkrijgen.
    Wij proberen daar zoveel mogelijk de cursussen, studiegroepen en/of Masterclasses
    die wij de komende periode organiseren op aan te laten sluiten.

Download de poster hier.

De boerenwereld lijkt weer in brand te staan en dat omwille van een maatregel voor vier maanden die louter en alleen bedoeld is om een juridisch gat te dichten. Dat het een waardeloze maatregel is, daar is iedereen het wel over eens. Zelfs het ministerie is niet enthousiast over hun eigen verzinsel. Aan de andere kant is de impact van deze maatregel op bedrijfsniveau redelijk te overzien. Met een beetje passen en meten komen we die vier maanden wel door, zonder schade aan bedrijf of een dramatische afloop voor ons vee. De vraag is dan waar toch al die woede en frustratie vandaan komt. Wat maakt dat onze collega’s de meest gekke dingen gaan doen met grote trekkers op plekken waar die absoluut niet thuishoren?

Ik zie drie grote thema’s die deze woede voeden: onzekerheid over de toekomst, het economische perspectief en de plek van de landbouw in de maatschappij.

Onzekerheid over de toekomst
Ja, er is veel onzekerheid over de toekomst van de landbouw. Die onzekerheid is terecht, want we staan voor uitdagingen die zeker gaan leiden tot grote veranderingen in de landbouw. We moeten aan de slag met het herstel van landschap en biodiversiteit, we moeten onze bijdrage leveren aan het klimaatbeleid en daarnaast moeten we onze impact op het milieu minimaliseren. Dat kan niet zonder onze manier van boeren aan te passen aan de nieuwe eisen. In het verleden was het genoeg dat we veel, goedkoop en kwalitatief goed voedsel produceerden. Daar hebben we ons hele systeem ook op ingericht. De toekomst vraagt andere zaken van ons. Die kunnen we best leveren, maar dat vergt een andere manier van boeren. Deze manier van boeren is nog niet helder, dat moeten we nog gaan uitvinden. We hebben simpelweg nog niet alle antwoorden op de vragen die aan ons gesteld worden. Dat maakt veel mensen onzeker.

Economisch perspectief
Gemiddeld boeren we in Nederland al een aantal jaren op het randje van wat kan. Veel bedrijven hebben gewoon niet de ruimte om te gaan investeren in nieuwe ontwikkelingen. Ook bedrijfsovernames komen in de knel of worden uitgesteld. Dit alles maakt het moeilijk om vrij te gaan denken en te experimenteren met thema’s zoals het herstel van landschap en biodiversiteit of de klimaatmaatregelen. “Als je rood staat kun je niet groen denken” is inmiddels een gevleugelde uitspraak geworden die het wel heel kernachtig beschrijft. Weten dat je weinig ruimte hebt om te investeren en tegelijkertijd wel continu de druk van buiten voelen om nieuwe zaken op te moeten pakken waar nu nog geen verdienmodel aan vast zit. Dit zorgt voor grote druk op het ondernemerschap.

De Landbouw in de maatschappij
Veel collega boeren hebben het gevoel dat de ‘maatschappij’ zich tegen ons keert, maar dat is absoluut niet het geval. Landbouw, als hele sector, scoort nog altijd goed als het gaat om waardering vanuit de burger. De individuele boer scoort zelfs nog beter en wordt gezien als hardwerkend, innovatief en belangrijk voor de voedselproductie. Ja, er zijn kleine clubjes die het echt voorzien hebben op de landbouw. En ja, die hebben een hele grote mond maar zijn geen afspiegeling van de maatschappij. Wij, de landbouw, hebben de neiging om juist die kleine clubjes heel groot te maken. Dat doen we door direct, heel heftig en verdedigend te reageren op alles wat er over ons gezegd wordt. Daarmee vergroten we iedere keer de impact van de kleine clubjes. We zouden juist veel zelfbewuster moeten zijn en vanuit onze eigen kracht moeten communiceren over hoe de landbouw werkt en hoe de individuele boer vandaag de dag bezig is met de toekomst.

Rol BoerenNatuur
Wat kan nu de rol zijn van BoerenNatuur in dit grote krachtenveld? Die vraag hebben we onszelf diverse malen gesteld en we komen dan eigenlijk tot een hele kleine conclusie. Namelijk, datgene wat we doen blijven doen. Sinds 2016 wordt het agrarisch natuur- en landschapsbeheer georganiseerd door 40 collectieven die gezamenlijk BoerenNatuur vormen. In de afgelopen vier jaar hebben de 40 collectieven zich ontwikkeld tot een partner van de boer die aan agrarisch natuur- en landschapsbeheer doet. We adviseren en begeleiden boeren bij het beheer, zorgen voor een goede administratie en registratie, maar controleren ook of de boer zich houdt aan de afspraken. Naast deze uitvoering van het ANLb, verbreden collectieven het werk met allerlei projecten die gebaseerd zijn op een zelfde werkwijze als bij het ANLb. Namelijk, het begeleiden, ondersteunen en faciliteren van boeren die met nieuwe dingen aan de slag willen op hun bedrijf. En daar zien we nu precies de toekomst en de meerwaarde van de collectieven. Daar waar een boer aan de slag wil met herstel van het landschap of de biodiversiteit moeten wij hem of haar kunnen ondersteunen. Datzelfde willen we ook kunnen doen als het gaat om thema’s als klimaat, water en bodem. Die ondersteuning bestaat uit heel gebiedsspecifieke kennis over deze thema’s. We begeleiden de boer bij de keuze voor de juiste maatregelen in zijn of haar specifieke situatie. We moeten weten hoe een boer een verdienmodel kan creëren op basis van deze nieuwe activiteiten en we moeten zorgen voor een sluitende administratie en borging, zodat de boer de juiste bewijsvoering heeft voor zijn inspanningen.

Al met al een grote uitdaging waar we ons de komende jaren vol voor inzetten!

Alex Datema
Voorzitter BoerenNatuur